دوفصلنامه  فقه و حقوق اجتماعی

دوفصلنامه فقه و حقوق اجتماعی

الزامات رعایت حریم خصوصی در کشف جرم از منظر فقه و حقوق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار، گروه حقوق، دانشکده الهیات و حقوق، دانشگاه حضرت معصومه(س)،قم، ایران
چکیده
مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، الزامات شرعی و قانونی رعایت حریم خصوصی در مرحله کشف جرم را با نگاهی بر دیدگاه‌های امام خمینی و رهبر شهید انقلاب و تحلیل قوانین ایران بررسی کرده است.
یافته‌ها نشان می‌دهد که فقه اسلامی با استناد به ادله‌ای چون منع تجسس (آیه ۱۲ حجرات)، منع استراق سمع، منع هتک ستر و اشاعه فحشا، و حرمت ورود به منزل غیر بدون اذن، حریم خصوصی را به عنوان حقی الهی و غیرقابل تعرض به رسمیت شناخته است. امامین انقلاب در بیانات خود، اصل اولیه را بر حرمت هرگونه تجسس، تفتیش، شنود و افشای اسرار قرار داده‌اند و تنها در موارد استثنایی مانند مراکز فساد، خانه‌های تیمی یا جرایم علیه امنیت، با رعایت قاعده «اهم و مهم»، مداخله قانونی را مجاز دانسته‌اند.
در حقوق ایران، با وجود تأکید قانون آیین دادرسی کیفری بر اصل برائت و منع تعرض به حریم خصوصی، در خصوص ارزش ادله حاصل از نقض این حریم و ضمانت‌اجراهای مؤثر، خلأهای قانونی جدی وجود دارد. رأی پیشگامانه دادسرای ارشاد تهران در بی‌اعتباری دلیل نامشروع، نتوانسته رویه قضایی منسجمی ایجاد کند. اصل بر عدم حجیت ادله حاصل از نقض حریم خصوصی است، مگر در موارد استثنایی که مصلحت اهم (مانند امنیت ملی) با تصریح قانونگذار، جواز استفاده از این ادله را فراهم آورد. بازنگری در قوانین، شفاف‌سازی حدود اختیارات ضابطان و تعیین تکلیف ادله نامشروع، از الزامات نظام عدالت کیفری ایران است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Requirements for Respecting Privacy in Crime Detection from the Perspective of Islamic Jurisprudence and Iranian Law

نویسنده English

vahid nekounam
Associate Professor, Faculty of Theology and Law, Hazrat-e Masoumeh University, Qom,iran
چکیده English

Abstract
Privacy holds an exalted position in Islamic jurisprudence and the Iranian legal system; however, the process of crime detection often places this fundamental right in conflict with the necessity of ensuring public security. This article, employing a descriptive-analytical method, examines the religious and legal requirements for respecting privacy during the crime detection stage, with a focus on the views of Imam Khomeini and the martyred Supreme Leader (Ayatollah Khamenei), as well as an analysis of Iranian laws.
The findings indicate that Islamic jurisprudence, based on evidence such as the prohibition of spying (Quran, Surah al-Hujurat, verse 12), the prohibition of eavesdropping, the prohibition of violating others' sanctity and spreading obscenity, and the prohibition of entering another's home without permission, recognizes privacy as a divine and inviolable right. In their statements, the two Imams of the Revolution (Imam Khomeini and the martyred Ayatollah Khamenei) established the primary principle as the prohibition of any form of spying, search, surveillance, and disclosure of secrets, permitting legal intervention only in exceptional cases such as centers of corruption, safe houses, or crimes against national security, while observing the rule of "the more important and the important" (The More Important and the Important).

کلیدواژه‌ها English

Privacy
Crime Detection
Illegally Obtained Evidence
Islamic Jurisprudence
Iranian Law
Human Dignity

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 09 تیر 1405

  • تاریخ دریافت 07 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 24 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 09 تیر 1405